Soorten hoortoestellen

Hoe werkt een hoortoestel?

Voordat we de verschillende types bespreken, is het nuttig om te begrijpen hoe een hoortoestel werkt. Alle hoortoestellen, ongeacht het type, bestaan uit dezelfde basiscomponenten:

• Microfoon(s): Vangt omgevingsgeluiden op en zet ze om in elektrische signalen. Moderne hoortoestellen hebben vaak meerdere microfoons voor richtingshoren.
• Versterker/processor: Het "brein" van het hoortoestel. Verwerkt de geluidssignalen, versterkt specifieke frequenties op basis van je audiogram, en past geavanceerde geluidsbewerking toe (ruisonderdrukking, feedbackonderdrukking, etc.).
• Luidspreker (receiver): Zet de verwerkte elektrische signalen terug om in geluid en stuurt dit naar je gehoorgang.
• Batterij of accu: Levert energie voor alle componenten. Kan een verwisselbare knoopcelbatterij zijn of een oplaadbare lithium-ion accu.

De audicien programmeert het hoortoestel op basis van je gehoortest, zodat precies die frequenties worden versterkt waar jij ondersteuning nodig hebt. Moderne hoortoestellen doen veel meer dan alleen versterken: ze kunnen achtergrondlawaai onderdrukken, spraak benadrukken, zich automatisch aanpassen aan verschillende omgevingen, en verbinden met je smartphone.

Achter-het-oor (AHO) hoortoestellen

Achter-het-oor (AHO) hoortoestellen, ook wel BTE (Behind-The-Ear) genoemd, zijn de klassieke en meest veelzijdige vorm van hoortoestellen. Het toestel zit achter de oorschelp en is via een slangetje (tube) verbonden met een op maat gemaakt oorstukje (otoplastiek) dat in de gehoorgang past.

Kenmerken van AHO hoortoestellen

• Alle elektronica (microfoon, processor, luidspreker) zit in het kastje achter het oor
• Geluid wordt via een akoestisch slangetje naar het oor geleid
• Beschikbaar in verschillende maten, van mini tot power
• Geschikt voor alle gradaties van gehoorverlies, van licht tot zeer ernstig

Voordelen van AHO

Nadelen van AHO

Voor wie geschikt?

AHO hoortoestellen zijn ideaal voor mensen met matig tot zeer ernstig gehoorverlies, mensen die waarde hechten aan een langere batterijduur, mensen met verminderde handvaardigheid of gezichtsproblemen, en kinderen (vanwege de robuustheid en aanpasbaarheid).

Receiver-in-Canal (RIC) hoortoestellen

Receiver-in-Canal (RIC) hoortoestellen, ook wel RITE (Receiver-In-The-Ear) genoemd, zijn momenteel het meest populaire type hoortoestel. Ze lijken op AHO toestellen, maar met één belangrijk verschil: de luidspreker (receiver) zit niet in het kastje achter het oor, maar in de gehoorgang.

Kenmerken van RIC hoortoestellen

• Klein kastje achter het oor met microfoons en processor
• Dunne draad (geen tube) verbindt kastje met de receiver in het oor
• Receiver zit in een klein dopje of op maat gemaakt oorstukje
• Geschikt voor licht tot ernstig gehoorverlies

Voordelen van RIC

Nadelen van RIC

Voor wie geschikt?

RIC hoortoestellen zijn uitstekend voor de meeste mensen met licht tot ernstig gehoorverlies die een discreet, comfortabel toestel willen met natuurlijk geluid. Ze zijn de populairste keuze voor eerste hoortoesteldragers.

In-het-oor (IHO) hoortoestellen

In-het-oor (IHO) hoortoestellen, ook wel ITE (In-The-Ear) genoemd, zitten volledig in de oorschelp. Alle componenten (microfoon, processor, luidspreker, batterij) zijn geïntegreerd in een op maat gemaakt schaaltje dat past in jouw oor.

Varianten van IHO hoortoestellen

• Full Shell (ITE): Vult de hele oorschelp, maximale kracht
• Half Shell: Vult de onderste helft van de oorschelp
• In-The-Canal (ITC): Zit deels in de gehoorgang, kleinere deel zichtbaar in oorschelp

Voordelen van IHO

Nadelen van IHO

Voor wie geschikt?

IHO hoortoestellen passen bij mensen met licht tot matig gehoorverlies die een discreet toestel willen zonder kastje achter het oor, en die voldoende handvaardigheid hebben om het kleinere toestel te hanteren.

Onzichtbare hoortoestellen (CIC/IIC)

Voor wie maximale discretie wil, zijn er de CIC (Completely-in-Canal) enIIC (Invisible-in-Canal) hoortoestellen. Deze ultrakleine toestellen zitten diep in de gehoorgang en zijn van buitenaf vrijwel of geheel onzichtbaar.

CIC hoortoestellen

CIC hoortoestellen zitten volledig in het gehoorkanaal. Er steekt alleen een klein trektouwtje uit om het toestel te verwijderen. Ze zijn zeer discreet maar nog net zichtbaar bij nauwkeurig kijken.

IIC hoortoestellen

IIC hoortoestellen zitten nog dieper in de gehoorgang, voorbij de tweede bocht. Ze zijn 100% onzichtbaar van buitenaf. Dit zijn de kleinste hoortoestellen die bestaan.

Voordelen van CIC/IIC

Nadelen van CIC/IIC

Voor wie geschikt?

CIC en IIC hoortoestellen zijn ideaal voor mensen met licht tot matig gehoorverlies die maximale discretie wensen, goede handvaardigheid hebben, en een geschikte gehoorgang-anatomie hebben. Ze zijn minder geschikt voor mensen met veel oorsmeer, smalle gehoorgang, of behoefte aan geavanceerde functies.

Moderne functies en technologie

Hedendaagse hoortoestellen zijn hightech apparaten met geavanceerde functies die het luistercomfort aanzienlijk verbeteren. Hier zijn de belangrijkste technologieën:

Bluetooth-connectiviteit

Moderne hoortoestellen kunnen draadloos verbinden met je smartphone, tablet, TV en andere apparaten. Dit maakt het mogelijk om telefoongesprekken, muziek en andere audio direct in je hoortoestellen te streamen. Via een app kun je ook instellingen aanpassen, batterijstatus controleren, en soms zelfs je hoortoestel terugvinden als je het kwijt bent.

Lees meer over Bluetooth hoortoestellen en connectiviteit.

Oplaadbare accu's

Steeds meer hoortoestellen hebben oplaadbare lithium-ion accu's in plaats van wegwerpbatterijen. Je plaatst ze 's nachts in een oplaadstation en ze gaan de hele dag mee. Dit is handiger (geen kleine batterijen wisselen), milieuvriendelijker, en op lange termijn goedkoper.

Kunstmatige intelligentie (AI)

Geavanceerde hoortoestellen gebruiken AI om automatisch de beste instellingen te kiezen voor elke luistersituatie. Het toestel leert van je voorkeuren en past zich aan. Sommige toestellen kunnen zelfs je gezondheid monitoren door beweging en sociale interactie bij te houden.

Automatische omgevingsherkenning

Moderne hoortoestellen analyseren continu de akoestische omgeving en passen automatisch instellingen aan. In een rustig gesprek wordt spraak benadrukt; in een druk restaurant wordt achtergrondlawaai onderdrukt; buiten wordt windgeruis gefilterd.

Richtmicrofoons

Door meerdere microfoons te gebruiken, kan het hoortoestel geluiden uit bepaalde richtingen benadrukken en andere onderdrukken. Meestal wordt geluid van voren (je gesprekspartner) benadrukt en lawaai van achteren en opzij verminderd.

Tinnitus-ondersteuning

Veel hoortoestellen hebben ingebouwde tinnitus-maskeerders die rustgevende geluiden (witte ruis, oceaangeluid, etc.) afspelen om oorsuizen te maskeren.

Telecoil (T-spoel)

Een telecoil ontvangt signalen van ringleidingen, die in veel theaters, kerken, en andere openbare ruimtes aanwezig zijn. Dit zorgt voor helder geluid zonder achtergrondlawaai.

Vergelijkingstabel alle types

Het juiste hoortoestel kiezen

Het kiezen van het juiste hoortoestel is een persoonlijke beslissing die afhangt van verschillende factoren. Hier zijn de belangrijkste overwegingen:

1. Je gehoorverlies

De ernst en het type van je gehoorverlies bepalen welke hoortoestellen geschikt zijn. Bij ernstig gehoorverlies heb je een krachtiger toestel nodig (AHO of krachtige RIC). Bij licht gehoorverlies heb je meer keuze. Je audicien adviseert op basis van je audiogram.

2. Je leefstijl

Ben je vaak in rumoerige omgevingen (werk, sociale activiteiten)? Dan profiteer je van geavanceerde ruisonderdrukking en richtmicrofoons. Ben je technisch aangelegd? Dan zijn Bluetooth-functies en app-bediening interessant. Sport je veel? Dan is water- en zweetbestendigheid belangrijk.

3. Handvaardigheid en gezichtsvermogen

Kleinere hoortoestellen zijn moeilijker te hanteren. Als je last hebt van artritis, trillen, of verminderd gezichtsvermogen, kan een groter AHO toestel met oplaadbare batterij een betere keuze zijn.

4. Cosmetische wensen

Hoe belangrijk is het dat je hoortoestel onzichtbaar is? Moderne RIC toestellen zijn al zeer discreet. Wil je écht onzichtbaar? Dan zijn CIC/IIC opties, mits geschikt voor je gehoorverlies.

5. Budget

Hoortoestellen variëren sterk in prijs. Basis modellen zijn goedkoper maar hebben minder functies. Premium modellen bieden de beste technologie maar kosten meer. Houd rekening met de vergoeding van je zorgverzekeraar.

6. Anatomie van je oor

De vorm en grootte van je gehoorgang bepaalt mede welke types passen. Niet iedereen kan een IIC dragen - sommige gehoorgang-anatomieën zijn er niet geschikt voor.

Kosten en vergoedingen

De kosten van hoortoestellen variëren sterk, afhankelijk van het type en de technologie:

• Basis niveau: €500 - €1.000 per stuk
• Midden niveau: €1.000 - €2.000 per stuk
• Premium niveau: €2.000 - €3.500 per stuk

Let op: je hebt meestal twee hoortoestellen nodig (één per oor), dus verdubbel de prijzen voor een compleet set.

Vergoeding basisverzekering

De basisverzekering vergoedt een vast bedrag voor hoortoestellen, afhankelijk van de ernst van je gehoorverlies. Dit is ongeveer €600-€1.100 per set (twee toestellen). Je hebt een verwijzing nodig van een huisarts of KNO-arts.

Aanvullende verzekering

Veel aanvullende verzekeringen bieden extra vergoeding voor hoortoestellen. Check je polis of informeer bij je verzekeraar. Sommige verzekeringen vergoeden tot 100% van de kosten.

Lees meer in ons artikel over hoortoestel vergoedingen.

Onderhoud en levensduur

Een hoortoestel gaat gemiddeld 5 tot 7 jaar mee bij goed onderhoud. De levensduur hangt af van het type toestel, hoe zorgvuldig je ermee omgaat, en hoeveel oorsmeer en vocht het toestel te verduren krijgt.

Dagelijks onderhoud

• Schoonmaken met een droog, zacht doekje na gebruik
• Oorstukjes en filters regelmatig reinigen of vervangen
• 's Nachts in een droogbox of oplaadstation plaatsen
• Beschermen tegen water, vocht, hitte en vallen
• Batterijen verwijderen als je het toestel langere tijd niet draagt

Professioneel onderhoud

Ga minimaal twee keer per jaar naar je audicien voor professionele controle en onderhoud:

• Grondige reiniging van alle onderdelen
• Controle van de werking en instellingen
• Vervanging van slijtageonderdelen (tubes, domes, filters)
• Gehoorcontrole om te checken of instellingen nog passend zijn
• Firmwareupdates indien beschikbaar

Wanneer vervangen?

Overweeg vervanging van je hoortoestel wanneer:

• Het toestel ouder is dan 5-7 jaar en de technologie verouderd is
• Je gehoor significant veranderd is en het toestel niet meer voldoende versterkt
• Reparaties te kostbaar worden in verhouding tot de waarde
• Je leefstijl veranderd is en je andere functies nodig hebt
• Je niet meer tevreden bent met het huidige toestel ondanks optimalisaties

Speciale hoortoestellen

Naast de standaard types zijn er ook speciale hoortoestellen voor bijzondere situaties of specifieke behoeftes:

Beengeleiding hoortoestellen (BAHA)

BAHA (Bone Anchored Hearing Aid) toestellen zijn bedoeld voor mensen met geleidingsverlies of eenzijdige doofheid. Ze worden operatief bevestigd aan het schedelbot en geleiden geluid via botgeleiding naar het binnenoor, waarbij het middenoor wordt omzeild.

Cochleair implantaten

Een cochleair implantaat (CI) is voor mensen met zeer ernstig gehoorverlies waarbij hoortoestellen niet meer voldoende helpen. Het bestaat uit een uitwendige processor en een geïmplanteerde elektrode die de gehoorzenuw direct stimuleert. Dit vereist een operatie en intensieve revalidatie.

Cross en BiCROS systemen

CROS (Contralateral Routing of Signal) systemen zijn voor mensen die aan één oor doof zijn. Een microfoon aan het dove oor stuurt geluid draadloos naar een hoortoestel aan het horende oor. BiCROS is vergelijkbaar maar dan voor mensen die aan één oor doof zijn en aan het andere oor ook gehoorverlies hebben.

Waterdichte hoortoestellen

Sommige moderne hoortoestellen hebben een hoge IP-rating (bijv. IP68) wat betekent dat ze waterbestendig zijn. Dit is ideaal voor mensen die actief zijn, veel zweten, of in vochtige omgevingen werken. Let wel: de meeste hoortoestellen zijn spatwaterbestendig maar niet geschikt om mee te zwemmen.

Bekende hoortoestelmerken

Er zijn verschillende grote fabrikanten van hoortoestellen, elk met hun eigen sterke punten en technologieën:

• Phonak: Zwitsers merk, bekend om innovatieve technologie, brede productlijn, en sterke Bluetooth-connectiviteit.
• Widex: Deens merk, gewaardeerd om natuurlijk geluid en geavanceerde geluidsverwerking.
• Oticon: Deens merk met focus op BrainHearing technologie, die het brein ondersteunt bij het verwerken van geluid.
• ReSound: Deens merk, pionier in Bluetooth-connectiviteit, sterke integratie met Apple-apparaten.
• Signia (Siemens): Duits merk met lange historie, bekend om Own Voice Processing technologie.
• Starkey: Amerikaans merk, focust op gezondheidsmonitoring en AI-functies in hoortoestellen.

Je audicien werkt meestal met meerdere merken en kan adviseren welk merk en model het beste bij jouw specifieke behoeftes past. Alle grote merken bieden goede kwaliteit; het verschil zit vaak in specifieke functies, geluidsbeleving, en prijsniveau.

Veelgestelde vragen over soorten hoortoestellen