Soorten Gehoorverlies: Conductief, Perceptief en Gemengd

Conductief gehoorverlies

Conductief gehoorverlies (ook wel geleidingsverlies genoemd) ontstaat wanneer geluid niet goed wordt doorgegeven van het buitenoor naar het binnenoor. Het probleem zit in het buitenoor of het middenoor, de onderdelen die verantwoordelijk zijn voor de mechanische geleiding van geluidstrillingen.

Oorzaken van conductief gehoorverlies

• Oorsmeer (cerumen): een ophoping van oorsmeer kan de gehoorgang blokkeren. Dit is de meest voorkomende en eenvoudigst te verhelpen oorzaak.
• Middenoorontsteking (otitis media): infectie die leidt tot vochtophoping achter het trommelvlies, waardoor de gehoorbeentjes niet vrij kunnen trillen.
• Otosclerose: een aandoening waarbij de stijgbeugel vastgroeit aan het ovale venster, waardoor trillingen niet meer worden doorgegeven. Komt vaker voor bij vrouwen en is deels erfelijk.
• Geperforeerd trommelvlies: een gaatje in het trommelvlies door een infectie, trauma of plotselinge drukverandering vermindert de trillingscapaciteit.
• Cholesteatoom: een abnormale huidgroei in het middenoor die de gehoorbeentjes kan aantasten en chirurgisch verwijderd moet worden.
• Aangeboren afwijkingen: een afgesloten gehoorgang (atresie) of misvormde gehoorbeentjes kunnen al bij de geboorte gehoorverlies veroorzaken.

Kenmerken

Bij conductief gehoorverlies worden geluiden zachter, maar niet vervormd. Het is alsof iemand het volume heeft verlaagd. Spraak klinkt dof maar blijft verstaanbaar als het maar hard genoeg is. Mensen met conductief gehoorverlies kunnen hun eigen stem vaak goed horen (soms zelfs luider dan normaal) omdat geluid via de botten van de schedel het binnenoor nog gewoon bereikt.

Behandeling

Het goede nieuws is dat conductief gehoorverlies vaak behandelbaar of zelfs volledig herstelbaar is. Oorsmeer kan worden verwijderd, infecties worden behandeld met antibiotica, en otosclerose kan vaak succesvol worden geopereerd met een stapedotomie. Wanneer chirurgische behandeling niet mogelijk of gewenst is, kan een hoortoestel het gehoorverlies uitstekend compenseren.

Perceptief gehoorverlies (sensorineuraal)

Perceptief gehoorverlies, ook wel sensorineuraal gehoorverlies genoemd, is de meest voorkomende vorm. Het probleem zit in het binnenoor (de haarcellen in het slakkenhuis) of in de gehoorzenuw die signalen naar de hersenen transporteert. In tegenstelling tot conductief gehoorverlies is perceptief gehoorverlies bijna altijd permanent.

Oorzaken van perceptief gehoorverlies

• Ouderdomsslechthorendheid (presbyacusis): de meest voorkomende oorzaak. Vanaf je 30e beginnen haarcellen geleidelijk af te sterven. Rond je 65e heeft ongeveer 30% van de mensen merkbaar gehoorverlies. De hoge tonen worden als eerste aangetast.
• Lawaaiblootstelling: langdurige of herhaalde blootstelling aan hard geluid (boven 85 dB) beschadigt de haarcellen. Denk aan werkgerelateerd lawaai, concerten en oortelefoons op hoog volume. Lees meer in ons artikel over het voorkomen van lawaaidoofheid.
• Genetische factoren: gehoorverlies kan erfelijk zijn. Meer dan 150 genen zijn geidentificeerd die een rol spelen bij het gehoor. Sommige vormen van erfelijk gehoorverlies zijn aangeboren, andere ontwikkelen zich later in het leven.
• Ototoxische medicijnen: bepaalde medicijnen kunnen de haarcellen beschadigen, waaronder sommige antibiotica (aminoglycosiden), chemotherapeutica (cisplatine) en hoge doses aspirine.
• Ziekte van Meniere: een aandoening van het binnenoor die leidt tot fluctuerend gehoorverlies, duizeligheid, oorsuizen en een vol gevoel in het oor.
• Plotselinge doofheid: een onverwachte, snelle achteruitgang van het gehoor (meestal aan een oor) binnen 72 uur. Dit is een medisch spoedgeval dat onmiddellijke behandeling vereist.

Kenmerken

Bij perceptief gehoorverlies worden geluiden niet alleen zachter maar ook vervormd. Spraak klinkt onduidelijk, alsof mensen mompelen. Vooral het verstaan in een omgeving met achtergrondgeluid wordt moeilijk. Mensen hebben vaak moeite met het onderscheiden van medeklinkers (s, f, t, p) die in de hogere frequenties vallen, de frequenties die meestal als eerste worden aangetast.

Behandeling

Hoewel perceptief gehoorverlies niet genezen kan worden, kan het zeer effectief worden gecompenseerd. Hoortoestellen zijn de meest gebruikte oplossing en zijn tegenwoordig uiterst geavanceerd: ze versterken selectief de frequenties die je minder goed hoort en onderdrukken achtergrondgeluid. Bij ernstig tot zeer ernstig gehoorverlies kan een cochleair implantaat een optie zijn.

Gemengd gehoorverlies

Gemengd gehoorverlies is een combinatie van conductief en perceptief gehoorverlies. Er is zowel een probleem met de geleiding van geluid (buitenoor/middenoor) als met de verwerking (binnenoor/gehoorzenuw). Dit type komt minder vaak voor dan de afzonderlijke vormen, maar is niet ongewoon, vooral bij oudere mensen.

Voorbeelden

• Iemand met leeftijdsgerelateerd perceptief gehoorverlies die ook een chronische middenoorontsteking ontwikkelt.
• Een persoon met otosclerose (conductief) waarbij de ziekte zich uitbreidt naar het binnenoor (perceptief).
• Een kind met een aangeboren misvorming van het middenoor dat ook haarcelbeschadiging heeft door een genetische factor.

Behandeling

Bij gemengd gehoorverlies wordt het conductieve component vaak eerst behandeld, bijvoorbeeld door chirurgie of medicatie. Het resterende perceptieve gehoorverlies wordt vervolgens gecompenseerd met hoortoestellen. De behandeling is maatwerk en vereist een grondige diagnostische evaluatie.

Graden van gehoorverlies

Naast het type wordt gehoorverlies ook ingedeeld naar ernst, gemeten in decibel (dB) gehoorverlies. De classificatie volgens de World Health Organization (WHO):

• Licht gehoorverlies (20-34 dB): moeite met zachte geluiden en fluisteren. Gesprekken in een stille omgeving gaan nog goed.
• Matig gehoorverlies (35-49 dB): moeite met gesprekken op normale gespreksafstand. Een hoortoestel wordt aanbevolen.
• Matig-ernstig gehoorverlies (50-64 dB): alleen harde spraak wordt verstaan. Een hoortoestel is noodzakelijk voor dagelijks functioneren.
• Ernstig gehoorverlies (65-79 dB): zelfs harde spraak is moeilijk te verstaan. Krachtige hoortoestellen of een cochleair implantaat zijn nodig.
• Zeer ernstig gehoorverlies (80-94 dB): spraak wordt nauwelijks waargenomen. Een cochleair implantaat is vaak de beste optie.
• Doofheid (95+ dB): geen bruikbaar gehoor. Een cochleair implantaat kan in veel gevallen nog spraakverstaanbaarheid bieden.

Hoe wordt gehoorverlies vastgesteld?

Een audicien of KNO-arts kan het type en de ernst van gehoorverlies vaststellen met verschillende tests:

• Toonaudiometrie: de gouden standaard. Je krijgt via een koptelefoon en een botgeleider tonen te horen op verschillende frequenties en volumes. Het resultaat wordt weergegeven in een audiogram.
• Spraakaudiometrie: meet hoe goed je spraak kunt verstaan bij verschillende volumes. Dit geeft een realistischer beeld van je dagelijks functioneren.
• Tympanometrie: meet de beweeglijkheid van het trommelvlies en de druk in het middenoor. Helpt bij het vaststellen van middenoorproblemen.
• Oto-akoestische emissies (OAE): meet de geluiden die gezonde buitenste haarcellen produceren. Wordt veel gebruikt bij pasgeborenenscreening.
• Hersenstamaudiometrie (BERA): meet de elektrische reactie van de gehoorzenuw en hersenstam op geluid. Nuttig bij baby's en wanneer subjectieve tests niet mogelijk zijn.

Het verschil tussen de luchtgeleidingsdrempel (via de koptelefoon) en de beengeleidingsdrempel (via de botgeleider) op het audiogram onthult het type gehoorverlies. Een verschil duidt op een conductief component; gelijke drempels wijzen op perceptief gehoorverlies.

Behandelmogelijkheden per type

De behandeling hangt af van het type, de oorzaak en de ernst van het gehoorverlies:

Conductief gehoorverlies

• Oorsmeerverwijdering door de huisarts of audicien
• Antibiotica of trommelvliesbuisjes bij chronische middenoorontsteking
• Stapedotomie (chirurgische vervanging van de stijgbeugel) bij otosclerose
• Beengeleiding-hoortoestellen als chirurgie niet mogelijk is

Perceptief gehoorverlies

• Hoortoestellen (achter-het-oor, in-het-oor, of onzichtbare modellen)
• Cochleaire implantaten bij ernstig tot zeer ernstig gehoorverlies
• Gehoortraining en auditieve revalidatie
• Hulpmiddelen zoals FM-systemen en lussen

Gemengd gehoorverlies

• Behandeling van het conductieve component (medisch/chirurgisch)
• Aanvullend hoortoestel voor het perceptieve component
• Multidisciplinaire aanpak met audicien, KNO-arts en logopedist

Wanneer hulp zoeken?

Zoek zo snel mogelijk hulp wanneer je een of meer van de volgende signalen herkent:

• Je vraagt regelmatig om herhaling in gesprekken
• Je zet de televisie of radio steeds harder
• Je hebt moeite met telefoneren
• Gesprekken in restaurants of op feestjes zijn moeilijk te volgen
• Je hoort piepende of ruisende geluiden in je oor (tinnitus)
• Mensen om je heen merken op dat je minder goed hoort
• Je plotseling gehoorverlies ervaart (onmiddellijk naar de huisarts!)

Vroegtijdige behandeling is belangrijk. Hoe langer gehoorverlies onbehandeld blijft, hoe meer de hersenen afleren om bepaalde geluiden te verwerken. Dit maakt het aanpassen aan hoortoestellen later moeilijker. Vind een audicien bij jou in de buurt voor een gehoortest.

Veelgestelde vragen