Gehoorverlies op de Werkvloer: Rechten en Aanpassingen

De impact van gehoorverlies op werk

Gehoorverlies beïnvloedt de werkervaring op meerdere manieren:

• Communicatiemoeheid: het kost meer energie om gesprekken te volgen, vooral in groepen of lawaaiige omgevingen. Aan het einde van de dag ben je mentaal uitgeput. Dit wordt ook wel "luistermoeheid" genoemd.
• Vergaderingen: groepsgesprekken zijn bijzonder uitdagend. Meerdere sprekers, achtergrondgeluid en slechte akoestiek maken het moeilijk om alles te volgen.
• Telefoneren: telefoongesprekken zijn lastiger omdat visuele aanwijzingen ontbreken. Videobellen kan een goed alternatief zijn.
• Open kantoren: de constante achtergrondherrie in een open kantooromgeving maakt concentratie en communicatie extra moeilijk.
• Sociale isolatie: informele gesprekken bij de koffieautomaat of tijdens de lunch zijn moeilijker te volgen, wat kan leiden tot een gevoel van buitensluiting.
• Carrierekansen: onbehandeld gehoorverlies kan leiden tot verminderde prestaties en gemiste kansen, niet door gebrek aan competentie maar door communicatiebarrières.

Onderzoek toont aan dat mensen met onbehandeld gehoorverlies gemiddeld minder verdienen dan hun normaalhorende collega's, maar dat dit verschil grotendeels verdwijnt wanneer gehoorverlies adequaat wordt behandeld met hoortoestellen en aanpassingen.

Je rechten als werknemer

In Nederland ben je als werknemer met gehoorverlies beschermd door verschillende wetten:

• Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ): verbiedt discriminatie bij werving, aanstelling, arbeidsvoorwaarden en ontslag. Je werkgever mag je niet anders behandelen vanwege je gehoorverlies.
• Arbowet: verplicht de werkgever om te zorgen voor een veilige en gezonde werkplek. Dit omvat ook het beperken van geluidsbelasting en het faciliteren van communicatie.
• Redelijke aanpassingen: je werkgever is wettelijk verplicht om redelijke aanpassingen te treffen zodat je je werk kunt uitoefenen. Wat "redelijk" is, hangt af van de kosten, de grootte van het bedrijf en het effect van de aanpassing.
• WIA/WGA: als gehoorverlies leidt tot arbeidsongeschiktheid, heb je recht op een uitkering en re-integratieondersteuning.

Werkplekaanpassingen

Er zijn talrijke aanpassingen die het werken met gehoorverlies aanzienlijk vergemakkelijken:

Technische hulpmiddelen

• Ringleiding (inductielus): een draadloos systeem dat geluid direct naar je hoortoestel stuurt. Ideaal voor vergaderruimtes en balies.
• FM-systeem of Roger-systeem: een draadloze microfoon die de spreker draagt, het signaal wordt rechtstreeks naar je hoortoestel gestuurd. Zeer effectief in vergaderingen.
• Geluidsabsorberende panelen: verbeteren de akoestiek van je werkruimte door galm te verminderen.
• Spraak-naar-tekst software: realtime ondertiteling van vergaderingen via software als Google Meet, Microsoft Teams of gespecialiseerde apps.
• Visuele signalering: lichtalarmen in plaats van geluidalarmen voor telefoon, deurbel en brandmelders.
• Versterkte telefoon of headset: speciale telefoons die compatibel zijn met hoortoestellen.

Organisatorische aanpassingen

• Stille werkplek of eigen kantoor in plaats van een open kantoortuin
• Schriftelijke verslagen van vergaderingen en belangrijke mededelingen
• Videobellen met ondertiteling in plaats van regulier telefoneren
• Vergaderingen in kleinere groepen in akoestisch goede ruimtes
• Extra tijd voor taken die intensief luisteren vereisen
• Flexibele werktijden om luistermoeheid te beperken

Subsidies en vergoedingen

Er zijn verschillende financiele regelingen beschikbaar:

• UWV Werkvoorzieningen: het UWV vergoedt werkplekaanpassingen voor mensen met een auditieve beperking. Dit kan een tolkvoorziening, communicatiehulpmiddelen of akoestische aanpassingen omvatten.
• Hoortoestellen: worden vergoed vanuit de basisverzekering (met eigen bijdrage). Lees meer over de nieuwste hoortechnologie.
• No-riskpolis: werkgevers die iemand met een arbeidsbeperking in dienst nemen, lopen minder financieel risico bij ziekte.
• Loonkostensubsidie: als je door gehoorverlies minder productief bent, kan de gemeente een loonkostensubsidie aan je werkgever verstrekken.
• Jobcoach: een jobcoach kan je begeleiden bij het vinden van werk en het regelen van aanpassingen. De kosten worden vergoed door het UWV.

Praktische tips voor de werkvloer

• Wees open over je gehoorverlies: vertel collega's en leidinggevenden wat je nodig hebt. De meeste mensen willen graag helpen maar weten niet hoe.
• Kies je plek: ga in vergaderingen strategisch zitten waar je de meeste sprekers kunt zien. Zit met je rug naar het raam voor optimale gezichtsverlichting.
• Bereid je voor: vraag vergaderagenda's vooraf op, zodat je de context kent en beter kunt volgen.
• Neem pauzes: luistermoeheid is reëel. Plan korte pauzes in na intensieve luistersituaties.
• Gebruik technologie: zet automatische ondertiteling aan bij videovergaderingen. Gebruik je hoortoestel-app voor optimale instellingen.
• Zorg voor je hoortoestellen: neem extra batterijen of een oplader mee naar het werk. Een defect hoortoestel op een werkdag is een groot probleem.
• Zoek lotgenoten: een netwerk van andere slechthorende werknemers kan waardevolle tips en steun bieden.

Tips voor werkgevers

Als werkgever kunt u veel doen om een inclusieve werkomgeving te creëren:

• Investeer in goede akoestiek in vergaderruimtes en kantoren
• Installeer ringleidingen in vergaderruimtes en bij recepties
• Gebruik standaard ondertiteling bij video-vergaderingen
• Stuur notulen rond na vergaderingen
• Spreek duidelijk en met gezicht naar de persoon toe
• Bied flexibiliteit in werkplek en werktijden
• Neem contact op met het UWV voor informatie over werkvoorzieningen

Veelgestelde vragen